Pasou xa moito tempo desde que unha eclipse total de Sol tivo lugar en Galicia, foi o 30 de agosto de 1905. Pero 121 anos despois o 12 de agosto de 2026, a totalidade chegará de novo ás nosas terras, e será visible en todo o seu esplendor.

Unha eclipse solar ocorre cando o Sol, a Lúa e a Terra están perfectamente aliñados no espazo e a sombra da Lúa proxéctase sobre a Terra. Esta aliñación bastante rara, ocorre só unha vez cada seis meses porque a traxectoria da Lúa ao redor da Terra non está perfectamente aliñada coa da Terra ao redor do Sol. Por tanto, xeralmente hai polo menos dúas eclipses solares por ano nalgún lugar da Terra, pero nunha rexión diferente cada vez e a maioría deles parciais. Sempre teñen lugar durante a lúa nova e duran unhas horas. A Lúa vai cubrindo gradualmente ao Sol no ceo durante os períodos de eclipse parcial. Se a aliñación é perfecta, a Lúa oculta completamente ao Sol durante uns instantes para producir unha eclipse solar total.

Esta eclipse do 12 de agosto de 2026, pertence ao ciclo SAROS 126, que conta con 72 eclipses dos cales tan só 10 son totais. É o número 48 da serie e o penúltimo dos totais.

Comeza sendo visible no extremo norte de Rusia, xunto á costa do Mar de Laptev nunha zona totalmente deshabitada. Cruza o casquete polar, pasando case polo polo norte da Terra. Tamén atravesa unha boa parte de Groenlandia pero moi lonxe de calquera zona habitada. Pasa pola parte máis occidental de Islandia, incluída a súa capital Reikiavik onde terá lugar a súa maior duración 2 minutos e 10 segundos nalgunhas zonas. O resto do percorrido sobre terra, farao pola península Ibérica antes de finalizar no mar Mediterráneo pouco despois de pasar polas illas Baleares.

Por tanto, España será o único país do mundo onde a eclipse total verase nunha ampla zona. O ancho da franxa de totalidade é ao seu paso por España, de entre 280 km e 300 km de anchura. A eclipse ocorrerá pola tarde, pouco antes da posta de Sol. Os lugares co Sol a máis altura serán os do norte de Galicia (12º sobre o horizonte) e Asturias. No resto o sol estará demasiado baixo, moi preto do horizonte, co Sol apenas un par de graos nas Baleares. Todo isto convértenos nunha zona privilexiada para a observación da eclipse. O que atraerá a gran cantidade de curiosos que quererán sentir en propia carne esa experiencia única. Pero non son só os curiosos; existen os cazadores de eclipses que viaxan por todo o mundo co obxectivo de atopar a totalidade da próxima eclipse, ocorra onde ocorra, como o meu bo amigo Óscar Blanco da agrupación Io da Coruña que xa leva nove totais en Turquía, China, dous en Australia, Indonesia, dous en USA, Illas Feros e Chile, Todo un “ Cazador de Eclipses”. É evidente que todas estas persoas dirixiranse e estas zonas para poder velo, e non cabe dúbida que estamos nun lugar especial. Preparémonos para a “invasión”, As viaxes xa se están organizando.

Os datos para a zona do Prioiro, están referenciados a un punto de coordenadas 43º31’34”N e 8º15’28”W, que corresponde á rotonda baixa da estrada do porto exterior:

Comezo da parcialidade a 19h 30m 41s

Comezo da totalidade a 20h 27m 18s

Máximo da eclipse a 20h 28m 03s

Fin da totalidade a 20h 28m 48s

Fin da parcialidade a 21h 21m 44s

Para poder observar a eclipse en toda a súa beleza, calquera punto da costa é perfecto, toda a costa oeste do cabo Prior, as praias do Vilar, A Fragata, Esmelle, San Xurxo, Lobadiz, Doniños, etc. son bos lugares para a observación, o importante é ver o horizonte.

Esta eclipse vén acompañada doutros eventos. Ocorrerá no máximo das Perseidas e poderemos ver durante a duración da totalidade os planetas Mercurio, Xúpiter e Venus, así como as estrelas de primeira magnitude. Todo iso se as condicións atmosféricas permíteno. E o que si imos sentir a maioría é algo moi novo, cargado de: medo, asombro, sensación doutro mundo, euforia, unión cos que nos rodean e sobre todo ganas de repetir.

A observación de eclipses solares pode ser moi perigosa, porque estamos a mirar ao Sol, e sempre é perigoso mirar directamente ao Sol xa que a súa luz é tan intensa que pode danar permanentemente nosa vista. Existen formas de protexer os ollos para que podamos gozar do espectáculo, como lentes especiais para eclipses, fáciles de conseguir, ou ver o Sol proxectado. As lentes de soldadura ou as radiografías non son suficientes para protexernos e poden ocasionarnos danos permanentes.

En Galicia non volverá ocorrer unha totalidade en todo o século, pero se quedamos con ganas de máis, o 2 de agosto de 2027, España gozará doutra eclipse total de Sol. Neste caso, a franxa de totalidade atravesará o sur de Andalucía e o norte de África. Ao contrario que o anterior, empezará pola mañá (entre as 9:40 e as 9:45 horas, aproximadamente). Ademais, será bastante longo, xa que a fase de totalidade terá unha duración de catro minutos e medio. E xa non haberá outro ata o 12 de setembro de 2053 e só poderase apreciar no Estreito de Xibraltar.

Un día, xa non haberá eclipses solares totais na Terra, porque a Lúa afástase de nós moi lentamente, a uns 3,8 cm ao ano. Por tanto, a medida que pase o tempo, aparecerá un pouco máis pequena no ceo. Dentro duns 600 millóns de anos, non estará á distancia adecuada para cubrir completamente ao Sol cando ambos estean aliñados no ceo. Apurémonos! O tempo pasa voando!